Ngữ Pháp Chân Kinh N4/ Phân biệt ～たり・～とか・～し

Tác giả Diep Anh Dao

Sự ngang trái của ～たり・～とか・～し

3 chiêu  ～たり ～たり , ～し　～し , ～とか ～とか

• Đều cùng là liệt kê

•  Đều cùng được dịch là “Nào là A nào là B , balabala ” 

Tuy nhiên 

( 1 ) ( Mỗi chủ nhật , tôi làm các hoạt động ) Nào là ăn này nào là chơi này . 

( 2 ) ( Má trồng toàn những cây dễ thương ) nào là bông này , là hoa này , là lúa . 

( 3 ) ( Tôi đang rối lắm ) Vì nào là hết tiền , nào là không có thời gian , nào là bạn gái bỏ , chắc đi jisatsu cho rồi . 

Ngang trái là

 Câu 1 phải dùng là たり.  

Câu 2 là とか và

Câu 3 là し

 @@ . 

1/ ( Mỗi chủ nhật , tôi làm các hoạt động ) Nào là ăn này nào là chơi này . 

= Ăn たり chơi たり しました

 2/ ( Má trồng toàn những cây dễ thương ) nào là bông này , là hoa này , là lúa . 

= Bông とか , hoa とか , lúa とか 

3 / ( Tôi đang rối lắm ) Vì nào là hết tiền , nào là không có thời gian , nào là bạn gái bỏ .

= Hết tiền し , không có thời gian し , bạn gái bỏ し 

Huyền cơ phân biệt ～たり・～とか・～し là nằm ở đâu ?

1/ Chọn ～し, loại ～たり・～とか

Trong 3 chiêu này , たり , とか , し , chiêu し là tỏ ra khác biệt nổi trội nhất .

Do cái liệt kê của し nhắm vào liệt kê một chuỗi các lí do hình thành nên cơ sự của 1 sự việc . Cái liệt kê của とか , たり không thể liên kết được một chuỗi lí do giúp ta giải thích vấn đề . 

Vì vậy , khi ta muốn liệt kê ABCD XYZ hàng tá lí do cho 1 sự vụ . Những lúc thế này hãy nghĩ đến chiêu ～し và chỉ ～し thôi nhé . 

Ví dụ

 ( Tôi đang rối lắm ) Vì nào là hết tiền , nào là không có thời gian , nào là bạn gái bỏ …

Câu này liệt kê hết tiền , ko thời gian , v là để làm bàn đạp để giải thích lí do cho ” tôi đang rối như tơ vò “nên chỗ này là “ し . 

お金はないし、時間はないし、彼女にも振られたし …. 

=Vì nào là ko tiền , ko thời gian , bạn gái bỏ . 

Cái ý niệm liệt kê một lô lốc các lí do này, たり và とか không thể thay thế được . 

2/ Phân biệt ～たり ～たり và ～とか ～とか

( 1 ) Loại たり khi thấy đối tượng liệt kê là danh từ

 Cái liệt kê của ～たり ～たり chỉ nhắm vào hành động ( động từ ) , không nhắm vào danh từ . Trong khi đó cái liệt kê của ～とか～とか nhắm chủ yếu vào danh từ , một số ít là động từ và tính từ . 

Vì vậy khi thấy đối tượng liệt kê là danh từ , ta hãy mạnh tay loại たり .

 Với câu 2

Má trồng toàn những cây dễ thương nào là bông , là hoa , là lúa . 

Câu này liệt kê nhấn vào danh từ “ bông hoa lúa “ , nên đương nhiên たり bị loại khỏi cuộc chơi . Chỉ có とか là chơi được với danh từ

Hay như

Các món đã ra , nào là sushi nào là tempura 

Vì cái liệt kê nhấn vào danh từ sushi, tempura nên ta ra chiêu とか , loại たり. 

= おすしとか天ぷらとかがでます.

 Ta không có

おすしたり天ぷらたりがでます. X 

Ta cũng không dùng し , vì mục đích không nhằm liệt kê lí do lần liệt kê đặc điểm sự việc .

おすしし し , 天ぷらし がでます。 X 

Như vậy , khi thấy đối tượng liệt kê là danh từ , ta hãy mạnh tay loại たり . 

Vậy còn lại một trường hợp khó nhất . Đó là khi đối tượng liệt kê là động từ. 

Cả たり và とか đều có thể tiếp chiêu được nhưng phương án đúng chỉ có một . Làm sao phân biệt được chúng ? 

Phân biệt たり và とか khi đối tượng liệt kê là động từ 

( 2 ) Chọn たり, loại とか

Chọn たり khi trọng tâm của câu nhấn vào liệt kê hành động chủ thể đã thực hiện ( chẳng hạn động từ hạ màn ở thì quá khứ , hạ màn bằng sự hoàn tất của hành động với thì tiếp diễn ている)

Ví dụ 

昨夜は歌ったり踊ったりした。

Câu này là nhấn vào 2 hành động 歌ったり踊った trong quá khứ . 

Ta chọn たり .

 Ta không có 

昨夜は歌うとか踊るとかしていた。X

Tương tự

Ngày nghỉ em nào là đi chơi thuyền trong thảo cầm viên , nào là đi xe hơi ” . 

Câu này dùng たり hay とか ? 

Câu trả lời là dùng たり mới tự nhiên vì chủ đích của câu này là liệt kê hành động đã làm trong quá khứ . Vì vậy ta chỉ dùng たり , loại đi とか

 3 / Chọn たり khi câu vừa có ý liệt kê 2 hành động vừa có ý loop 2 hành động thành 1 vòng lặp 

たり có thể liệt kê hành động A và B .

とか cũng có thể liệt kê hành động A và B 

Tuy nhiên たり còn có thể biến 2 hành động A B thành một vòng lặp , lặp lặp nữa lặp mãi.

Chẳng hạn,

( 1 ) Vợ sắp sinh anh ấy cứ đứng lên , ngồi xuống ( ko yên ) . 

= 行ったり来たりしている

 ( 2 ) Hôm nay mưa cứ rơi rồi lại tạnh.

 = Mưa たり tạnh たり しteiru

 Các ý nghĩa loop lặp nữa lặp mãi này とか không kham nổi.

Tóm lại về 3 yếu huyệt để nhận diện たり とか し

1 / Nếu đối tượng liệt kê là các lí do cho một nhận định của mình , chỉ có là し là đúng.

2 / Nếu đối tượng liệt kê là các danh từ , chỉ có là とか đúng.

3 / Nếu đối tượng liệt kê là động từ 

Khi câu hạ màn là hành động ở thì quá khứ , hạ màn bằng sự hoàn tất của hành động với thì tiếp diễn ている.  Chọn たり , loại とか

 4/ Khi đối tượng liệt kê là động từ . 2 hành động A và B có sự lặp lặp nữa lặp mãi , chỉ có たり mới đúng.

.