Ngữ Pháp Chân Kinh N2/ ～次第だ

Trích từ “Sách Ngữ Pháp Chân Kinh N2”
Tác giả Diep Anh Dao

Một cách tổng quan,

Khi ta muốn nói rằng sự thay đổi ở A là xấu hay tốt, sẽ dẫn đến chuyện B toang hoặc nở hoa (tức, B có thể thành hoặc bại) , chiêu 次第 sẽ giúp ta làm được chuyện ấy .

Từ tiếng Việt tương đương

A 次第= Tùy thuộc vào A

Ví dụ,

Đời nở hoa hay toang (B) là tùy thuộc vào suy nghĩ của bạn (A).

Đoạn “Tùy thuộc vào suy nghĩ của bạn” , là chiêu 次第

= Suy nghĩ của bạn 次第 .

Đời nở hoa hay toang は, suy nghĩ của bạn 次第だ .

Hay như,

Trận đấu này nở hoa hay toang (B) là tùy thuộc vào việc luyện tập trong mùa hè này ( A ) .

= 秋の試合に勝てるかどうかは (B) この夏のトレーニング (A) 次第だ。

Ta cũng có thể đặt vế có 次第 lên đằng đầu, mà ý nghĩa cũng không thay đổi,

この夏のトレーニング次第で、あきの試合に勝てるかどうかが決まる。

Như vậy, một kết luận tại đây là,

Khi nhân tố A là một nhân tố quyết định cho thành bại tại B, rằng B toang hoặc nở hoa tất cả tùy thuộc vào A ta ra chiêu 次第 cho cái nhân tố A mang tính quyết định ấy.

Dạng thức ra chiêu có thể là một trong 2 dạng sau:

a/ 次第 đặt đằng đầu

A次第で B

Hoặc

b/ 次第 đặt đằng cuối

B はA 次第だ.

Tất cả đều cho ra ý nghĩa

Tùy thuộc vào A mà B toang hoặc nở hoa.

Về cách ra chiêu

Ta dùng

Danh từ liên thủ trực tiếp với 次第

DT trực tiếp + 次第

Thêm nhiều ví dụ

1/ レストランは雰囲気次第でお客様が増えたり減ったりするのです。

= Khách sạn này lượng khách tăng hay giảm là tùy thuộc vào bầu không khí.

2/ あなたの言い方次第では、この話、断れるかもしれません。

= Tùy thuộc vào cách nói của anh mà có thể câu chuyện này bị từ chối.

3/ 結婚した相手次第で人生が決まってしまうこともある。

= Cũng có khi đời bạn (toang hay nở hoa) được quyết định tùy vào đối tượng bạn kết hôn.

4/ 明日ピクニックに行くかどうかは、天気次第だ。

= Ngày mai có đi picnic không là tùy thuộc vào thời tiết.

5/ 成績が伸びるかどうかはあなたの努力次第です。

= Thành tích có tăng hay không là tùy cả vào nỗ lực của anh.

Trong tương quan với ～によって

Vậy chiêu A 次第 ở nghĩa ” Tùy thuộc vào A ” có giống với chiêu “Tùy thuộc vào A” của によって hay không ?

Chẳng phải là

ＡによってＢ

= Tùy thuộc vào A mà B

Ａ次第でＢ

= Tùy thuộc vào A mà B

Đó sao?

Một chút gợi nhớ về người anh em によって.

人によって考え方がさまざまだ。

= Tùy thuộc vào từng người mà cách suy nghĩ khác nhau .

Vậy,

Liệu ta cũng có thể dùng 次第 cho câu này hay không ?

Liệu câu như sau là đúng hay sai?

人次第で考え方が様々だ？

Câu trả lời là không .

Tuy cùng được dịch như nhau nhưng 2 chiêu này khác nhau ở mục đích sống.

Chiêu “Tùy thuộc vào A thì B” của A によってB nhằm nhấn mạnh vào sự khác biệt nơi B.

Trong khi đó, chiêu “Tùy thuộc vào A thì B” của A 次第でB nhằm nhấn mạnh vào sự thành hay bại , tức nở hoa hay toang của chuyện B.

Mục đích ra chiêu khác nhau , nên hai chiêu này không hề giống nhau . Và câu trên cũng không thế nào dùng 次第 được.

人次第で考え方が様々だ X

Tương tự, ta xét 2 câu sau đây.

a/ その夏の天候次第で（Ａ）米や果物の収穫量が変わる (B).

= Tùy thuộc vào thời tiết mùa hè , mà lượng thu hoạch gạo và rau củ thay đổi.

Và

b/ その夏の天候によって（Ａ）米や果物の収穫量が変わる (B).

= Tùy thuộc vào thời tiết mùa hè , mà lượng thu hoạch gạo và rau củ thay đổi.

Với câu a, ra chiêu 次第. Ta thấy vế B không nói thẳng ra là ” Toang hay nở hoa ” , mà chỉ nói rằng “lượng thu hoạch gạo thay đổi “.

Tuy nhiên vì người viết ra chiêu 次第 , nên ta có thể dễ dàng nắm bắt được mạch suy nghĩ họ. 次第 đã chỉ điểm rằng thời tiết mùa hè là một nhân tố cực kì quan trọng, rằng thời tiết mùa hè sẽ hạ màn cho sự thành bại của việc thu hoạch gạo . Nếu thu hoạch nhiều là nở hoa, thu hoạch ít hoặc không có thu hoạch là toang.

Còn với câu b, dùng によって. Câu này cơ bản vạch ra sự khác biệt ở B – lượng thu hoạch gạo. Lượng này biến thiên, có lúc nhiều hay ít theo “thời tiết mùa hè”. Ý nghĩa về thành bại là không lớn ở câu này.

Về 次第 đại pháp

次第 là một đại pháp. Nó có tổng cộng 3 nghĩa.

Nghĩa 1 : Ngay sau khi A thì B liền. Đây là ～次第 của “Ngay sau khi A thì B” đại pháp, nhấn vào thứ tự A, trước B sau

会場の準備ができ次第、ご案内いたします。

= Ngay sau khi phòng họp chuẩn bị xong xuôi, là tôi hướng dẫn các bạn liền.

Nghĩa 2 : Tùy vào A mà B. Như trong bài đã đề cập.

手術するかどうかは検査の結果次第です。

= Việc có phẫu thuật hay không là tùy ở kết quả kiểm tra.

Nghĩa 3 : Là lí do của A . ～次第 này nhấn vào 1 lí do của việc mình làm.

売上予想とコストを考慮した結果、この製品の開発を断念した次第です。

= Suy nghĩ về doanh thu và chi phí là lí do của việc tôi ngừng sản phẩm này .

Một câu được nói với ～次第có thể có 3 ngữ nghĩa như trên , Tuy nhiên ta vẫn có cách để phân biệt chúng . Điều này sẽ đực phần tiếp theo .

Cốt lõi của 次第 toang hay nở hoa trong vài nốt nhạc

1 / Ta dùng A 次第で B , để biểu diễn A là nhân tố quyết định cho sự thành bại của chuyện B .

～次第nhấn mạnh vào sự thành hay bại.

Từ tiếng Việt tương đương

Tùy thuộc vào A mà B

2 / Ví dụ điển hình

Đời ta nở hoa hay toang là tùy thuộc vào suy nghĩ của bạn .

=人生は楽しいかどうかは考え方次第だ。

3 / Cấu tạo ngữ pháp